2026 жылғы 28 ақпанда техникалық әскерлердің генерал-майоры Жексенбаев Шәкірдің туғанына 125 жыл толады. Оның жеке тектік қоры Қазақстан Республикасы Орталық мемлекеттік архивінде сақталған.
Құжаттық мұрасы естеліктер, хаттар, өмірбаяндық құжаттар, фотосуреттер және басқа да материалдардан тұрады.
Шәкір Жексенбаев елдің қорғаныс қабілетіне өлшеусіз үлес қосып, КСРО-ның жоғары дәрежелі қолбасшыларының құрметіне ие болды. Оның өмірі мен қызметі, даңқты әскери жолы, қызметтік саладағы жоғары жетістіктері және КСРО Қарулы Күштерінің химиялық әскерлерін дамытуға қосқан баға жетпес үлесі, қатардағы қызыләскер-кавалеристен техникалық әскерлердің генерал-майорына дейінгі жолы — қазақ халқының мақтанышы болып табылады.

М. Мақатаев 1931 жылы 9 ақпанда Алматы облысының Нарынқол ауданындағы «Қарасаз» деген жерде дүниеге келген. Ауыл орта мектебін 1948 жылы бітіріп, өз ауылында комсомол, совет қызметтерінде болған. Кейін аудандық газетте әдеби қызметкер, қазақ радиосында диктор болған, «Қазақ әдебиеті» газетінде, «Жұлдыз» журналында поэзия бөлімін басқарған. Қазақстан жазушылар одағында поэзия секциясында әдеби кеңесші қызметін атқарған.
М. Мақатаевтың тырнақалды туындылары Нарынқол аудандық «Советтік шекара» газетінде 1948 жылдары жариялана басталған. 1954 жылы бір топ өлеңі «Әдебиет және искусство» /қазіргі «Жұлдыз»/ журналында, одан кейін бір шоғыр жыры Әбділда Тәжібаевтың сәт-сапар тілеген сөзімен «Қазақ Әдебиетінде» жарияланған.
Мұқағали Мақатаев ақындық аз ғұмыры ішінде бірнеше лирикалық жыр жинағын, Маркс пен Ленин жайлы дастандарын ұсынған. М. Мақатаев жыр аудармасы саласына көп көңіл бөлген А.С.Пушкин, Белинскийдің жырларына аударма жасаған сондай-ақ американың ұлы ақыны Уолт Уитменнің өлеңдерін ағылшынның ұлы ақыны, драматургі, трагигі Бильям Шекспирдің сонеттерін, әлемге әйгілі Италия ақыны Рантеннің «Құдыретті комедиясын» қазақшалады. Мұқағалидың «Саржайлау», «Сөнбейді әже шырағың», «Кел еркем», «Алатауына» өлеңдеріне композитор Нұрғиса Тілендиев ән шығарған. М. Мақатаев В. И. Лениннің туғанына 100 жыл толуы құрметіндегі мерекелік медальмен наградталған. Ақынның туған ауылындағы бір орта мектеп оның есімімен аталды. Қазақстан жазушылар одағы жылдың ең жақсы ақынына арнап М. Мақатаев атындағы сыйлық тағайындады. М. Мақатаев «Тұлпар» сыйлығының тұңғыш лауреаты.
Қазақстан Республикасы Орталық мемлекеттік архивінде М. Мақатаевтың жеке қоры жинақталған. Қор құжаттарында 1949-1976 жылдарды қамтитын 18 жыр дәптері бар, оның ішінде 1 өмір күнделігі, 791 өлең, жырлары, 1 дастаны сақталуда. Өмір күнделігіне тоқталсақ бұл 11 құжат. Мұнда негізінен М. Мақатаевтың өмірінен жан-жақты мағлұмат алуға болады. Онда негізінен Айбар атты баласының болашағына көп көңіл бөлген. Айбардың мектепке барғаны, бүкіл халықтың ой-пікірін жазған, яғни адамдар арасындағы қарым-қатынас, соның ішінде ұстаз мен бала арасындағы қатынасты ерекше сезініп шебер көрсете білген. Өмір күнделігін оқи отырып Мұқағали Мақатаевтың шыншыл, өзі өмір сүрген кездегі өмірдің кейбір жат қылықтарын көре білген. Ол еш уақытта екі жүзділікке, жалтақтыққа төзбеген. Мысалы: «Жүрегім менің жанған от», «Осы күн мен бір жексұрын» т.б. жыр дәптерлерін оқи отырып М. Мақатаевтың лирикаға көбірек көңіл бөлгенін көреміз. Сондай-ақ ақын өз өлеңдерінде досты, Ата-ананы, бүлдіршін сәбилерді өте әдемі нәзіктікпен олардың қадір-қасиетін оқырман қауымға жеткізе білген. Мысалы: бірінші жыр дәптеріндегі «Досыма», «Жас Ана», «Әке аманаты», екінші жыр дәптеріндегі «Менің інім», «Апама», үшіншіші жыр дәптердегі «Балаларға арналған жырлар». Сонымен қатар, М. Мақатаев лирикалық жырларында өмірді, табиғатты, махаббатты шебер суреттей білген. Ал алтыншы жыр дәптерінде «Райымбек-Райымбек» дастаны. Бұл 1971 жылы жазылған. Мұнда ақын Райымбек батырдың тұлғасын кереметтей суреттеген. Бұл дастан ақын өміріндегі жазған жырларының ең биік шоқтығы. М. Мақатаевтың жырлары үлкенге құрмет, кішіге үлгі, өнеге болмақ. Өмірінің біраз жылын қиындықта өткізген тағдыры сан қилы ақын тірі болғанда, биыл 95 жасқа толатын еді...

Қазақстан Республикасы Орталық мемлекеттік архивінде сақталған жеке тектік қоры құжаттары негізінде әзірленген, мемлекет және қоғам қайраткері Шолақ Артығалиұлының туғанына 115 жыл толуына орай жасалған онлайн көрмені назарларыңызға ұсынамыз!
Шолақ Артығалиұлы 1911 жылы 15 қаңтарда Орал облысы, Қаратөбе ауданы, Бетпақкөл ауыл советінде дүниеге келген. Ата-анасынан ерте айрылып, 1915 жылдан әкесінің үлкен ағасы Ашықбайдың қолында өсіп жетілген.
1927 жылы комсомол қатарына алынып, 1936 жылы Орал облысының Орда райком комсомолының бірінші хатшысы болып қызмет атқарған. 1943- 1945 жылдары Москва қаласындағы Совет Одағының Коммунистік Партиясының Орталық комитетінің Жоғарғы партия мектебін оқып бітірген.
Үш рет «Еңбек Қызыл Ту» орденімен және «Қызыл Жұлдыз», «Құрмет белгісі» ордендерімен және т.б. медальдармен қатар «Совет Одағы Коммунистік Партиясының қатарында 50-жыл» белгісімен наградталған.

Профессор, әдебиеттанушы, публицист, музыкатанушы, композитор, белгілі грампластинка жинаушы, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген өнер қайраткері, Қазақстан Журналистер одағының мүшесі – мұның бәрі Шафер Н.Г. туралы. Оның жеке қоры Қазақстан Республикасының Орталық мемлекеттік архивінде сақтаулы.
Композитор ретінде Наум Григорьевич «Нами Гитин» деген бүркеншік атпен танымал. Қорда 1927–2013 жылдар аралығындағы құжаттар жинақталған. Архивтік қор құрамында – әдебиет және музыкатанушылық еңбектер, коллекция жинау қызметіне қатысты материалдар, жеке құжаттар, Ресей, Украина, АҚШ ғалым-булгаковтанушыларымен және В.С. Высоцкий шығармашылығын зерттеушілермен хат алмасулар, сондай-ақ фотосуреттер бар.
Оның көптеген еңбектері жазушы М.А. Булгаков пен композитор И.О. Дунаевскийдің шығармашылығына арналған. Булгаков пен Дунаевский мұрасын зерттеуші ретінде Шафер – Қазақстанда, Ресейде, Израильде, Канадада және басқа елдерде мойындалған беделді ғалым. Ол бардтық қозғалыс тарихымен айналысып, Б. Окуджава, В. Высоцкий және басқа авторлар туралы мақалалар жариялаған.
Шафер 27 мың грампластинка, 1500 магнитофон таспасы және 1500 аудиокассетадан тұратын коллекция жинаған.
2001 жылы ол бүкіл пластинка жинағын және үлкен кітапханасын Павлодар қаласына табыстады. 2001 жылғы 21 ақпанда «Шафер үйі» музейі ашылды.

2026 жылдың 9 қаңтарында аты аңызға айналған дәрігер-педиатр, медицина ғылымдарының кандидаты, доцент Исмагилова Асия Шайхисламовнаға 95 жыл толып отыр. Оның деректік мұрасы Қазақстан Республикасының Орталық мемлекеттік архивінде сақталған. Қорда ғылыми қызметіне қатысты құжаттар, мақалалар, баяндамалар, өмірбаянына қатысты материалдар және басқа да деректер жинақталған.
Асия Шайхисламовна өмірін түгелдей медицинаға арнады. 1945 жылы жеті сыныпты тәмамдаған соң фельдшерлік-акушерлік мектепке түсіп, оны үздік бітіріп, Алматы медициналық институтына жолданды. Институтты қызыл дипломмен аяқтап, госпитальдық педиатрия кафедрасында аспирантураға қабылданды және 1958 жылы кандидаттық диссертациясын қорғады. АММИ-дің педиатрия бойынша бас маманы А.Ш. Исмагилованың жанқиярлық еңбегінің арқасында жүздеген баланың өмірі сақталып қалды. Ол 30 жылдан астам уақыт Қазақ ұлттық медицина университетінде қызмет атқарып, клиникалық жұмысты да қатар жүргізіп, балалар емханалары мен мамандандырылған ауруханаларға кеңес беріп үлгерді.
Асия Шайхисламовна – 120 ғылыми еңбектің авторы, бес диссертанттың ғылыми жетекшісі болды, сондай-ақ 20 жыл бойы көптиражды «Медик» газетінің ғылым бөлімін басқарды.