Дәурен Сатыбалдыұлының өмір жолы – ғылым мен ел мүддесіне адал қызмет етудің айқын үлгісі. Ол топырақтану саласында жаңашыл тәсілдер ұсынып, есептегіш құралдарсыз номограммалар арқылы ғылыми зерттеу жүргізу әдістерін енгізіп, Одақ көлемінде сұранысқа ие болған еңбектер дайындады.
Қазақ топырақтанушылары арасынан алғашқылардың бірі болып шетелде – Йемен Халықтық Демократиялық Республикасында ғылыми- зерттеу жұмыстарын жүргізіп, отандық ғылымның беделін халықаралық деңгейде танытты.
Ғылыми қызметімен қатар, топырақтың фазалық құрамын анықтайтын бірегей зертхананы ұйымдастырып, жаңа ғылыми бағыттың қалыптасуына негіз қалады.
Қоғам қайраткері ретінде «Невада-Семей» қозғалысының халықаралық деңгейге шығуына белсене атсалысып, экологиялық босқындардың құқығын қорғау, әлеуметтік мәселелерді шешу жолында нақты нәтижелерге қол жеткізді.
1990 жылдары Алматы қаласында үйсіз жастардың мәселесін көтеріп, нәтижесінде «Шаңырақ», «Думан», «Таугүл» сияқты ықшам аудандардың пайда болуына ықпал етті. Кейінгі жылдары «Қалқаман», «Алтын бесік», «Алты ағаш», «Шұғыла» елді мекендерін сақтап қалу жолындағы халықтық қозғалыстарға жетекшілік жасап, тұрғындардың жерге деген құқықтарын қорғауда шешуші рөл атқарды.
Сонымен қатар, «Азат» қозғалысы, «Алтын дән-92» штабы, «Ауылға араша» бастамалары аясында елдің әлеуметтік-экономикалық және саяси дамуына белсене араласты. Қоғамдағы өзекті мәселелерге үн қосып, әділет жолындағы күресте табандылық танытты.
Құрметті Дәурен Сатыбалдыұлы! Сіздің жеке қорыңызды Қазақстан Республикасының Орталық мемлекеттік архивіне өз қолыңызбен тапсыруыңыз – ұлттық тарихи мұраны толықтырудағы аса маңызды қадам. Құжаттарыңыз ғылыми жүйеге түсіріліп, болашақ ұрпаққа құнды дерек ретінде сақталуда.
Сіз – бір дәуірдің куәсі ғана емес, сол дәуірдің белсенді тұлғасысыз.
Сіз – ғылым мен қоғамды қатар алып жүрген қайраткерсіз.
Сіз – ел үшін еңбек етудің шынайы үлгісісіз.
Осы айтулы мерейтойыңызда Сізге зор денсаулық, ұзақ ғұмыр, отбасыңызға амандық пен бақ-береке тілейміз! Еліңізге сіңірген еңбегіңіздің жемісін көріп, абырой биігінен көріне беріңіз! Мерейтойыңыз құтты болсын!

2026 жылдың 30 наурызында белгілі жазушы, прозаик Василий Фёдорович Ванюшиннің туғанына 110 жыл толады. Оның жеке архиві Қазақстан Республикасының Орталық мемлекеттік архивінде сақтаулы. Василий Ванюшиннің жеке қорының құжаттық материалдары 1971 жылы жазушының өзі тарапынан архивке мемлекеттік сақтауға тапсырылған.
Қорда шығармаларының қолжазбалары, хат-хабарлары, өмірбаянына қатысты материалдар, естеліктері, фотосуреттері және басқа да деректер бар.

1926 жылы 20 наурызда Назира Қожахметқызы Дәулетова дүниеге келді. Ол - Қазақ КСР-інің А.С. Пушкин атындағы Мемлекеттік кітапханасының директоры, Қазақ КСР-інің еңбек сіңірген кітапханашысы, тарих ғылымдарының кандидаты.
Қазақстан Республикасының Орталық мемлекеттік архивінде Н.Қ. Дәулетованың жеке архив қоры сақтаулы. Қор құрамында оның ғылыми және қызметіне қатысты құжаттары, өмірбаяндық құжаттары, хат алмасулары, фотосуреттері және басқа да құжаттары бар.
Назира Кожахметқызы бүкіл өмірін кітапхана ісіне арнады. Ол кітапхана саласында 40 жыл еңбек етіп, оның жартысына жуығын директор қызметінде өткізді.
Оның басшылығымен Қазақ КСР А.С. Пушкин атындағы Мемлекеттік кітапханасы өңірдегі ең ірі кітапханалардың біріне айналып, ұлттық кітап қорының сақтаушысы әрі кітапхана ісі, ұлттық библиографияны шығару саласындағы ғылыми-әдістемелік және зерттеу жұмыстарының үйлестіруші орталығы болды. Сонымен қатар мәдениет пен өнер саласындағы ғылыми ақпараттың республикалық салалық органы қызметін атқарды.
Жыл өткен сайын кітапхананың одақ ішіндегі және халықаралық байланыстары кеңейе түсті. Қазақ КСР А.С. Пушкин атындағы Мемлекеттік кітапхана базасында халықаралық және бүкілодақтық семинарлар, кеңестер, ғылыми-тәжірибелік конференциялар өткізілді.
Кітапхананың әлемдік деңгейін 1975 жылы Алматы қаласында өткен Азия, Африка және Латын Америкасы елдерінің кітапханаларына арналған «Ұлттық кітапхана жүйелерін жоспарлау» атты халықаралық семинар да айқындады.
1976 жылы Н.Қ. Дәулетова Париж қаласында (Франция) өткен Халықаралық кітапханалық қауымдастықтар мен мекемелер федерациясының (IFLA) конгресіне қатысты. Ал 1978 жылы Чехословакияда өткен халықаралық кітапханашылар конгресінде «Қазақ КСР А.С. Пушкин атындағы Мемлекеттік кітапханасы» тақырыбында баяндама жасады.
Н.Қ. Дәулетова «Социализм дәуіріндегі Қазақстандағы әмбебап ғылыми кітапханалардың даму тарихы» тақырыбында кандидаттық диссертация қорғады.
Ол 70-тен астам ғылыми еңбектің авторы. Олардың қатарында «Қазақстанның ғылыми әмбебап кітапханалары» монографиясы, Е.Н. Шмелевамен бірлесіп жазған «Қазақстандағы кітапхана ісінің тарихы» және «Адамдарға қажет еңбек» атты еңбектері бар.
Республикадағы мәдениет пен кітапхана ісін дамытуға қосқан зор үлесі үшін Назира Қожахметқызы Ленин орденімен, «Құрмет белгісі» орденімен, Н.К. Крупская атындағы медальмен, КСРО Халық шаруашылығы жетістіктері көрмесінің Алтын медалімен, «Еңбек ардагері» медалімен және Қазақ КСР Жоғарғы Кеңесі Президиумының Құрмет грамоталарымен марапатталған.
Назира Қожахметқызы Дәулетованың есімі Қазақстандағы кітапхана ісінің тарихында ерекше орын алады. Ол өз өмірін білім мен мәдениетті дамытуға арнап, кітапханатану ғылымының дамуына зор үлес қосты. Оның еңбектері мен кәсіби мұрасы кейінгі буын мамандар үшін үлгі болып, жас ұрпақты ғылым мен білімге ұмтылуға жетелейді.

XX ғасырдың басында ұлт тәуелсіздігі үшін күрескен Алаш қайраткері Әлихан Бөкейхановтың өмірге келгеніне биыл 160 жыл толды.
Қайраткер 1866 ж. 5 наурызда қазіргі Қарағанды облысы Ақтоғай ауданында дүниеге келген. Молдадан әліпби үйреніп, одан кейін 3 жылдық мектепте оқыған ол Омбының техникалық училищесін, 1890-1894 жылдар аралығында Санкт-Петербургтегі Орман технологиялық институтының экономика факультетінде оқыды.
Әлихан Бөкейханұлының саяси қызметі Омбыда «Халық бостандығы» партиясына мүше болған кезден басталды. 1911-1914 «Қазақ» газетін ұйымдастыруда және оның жалпы ұлттық деңгейге көтерілуіне зор еңбек сіңірді.Әлихан Бөкейханұлы бастаған Алаш қайраткерлерінің ұлы арманы – қазақ мемлекетін құру болды. 1917 жылы шілде айында Орынборда өткен бірінші жалпықазақтық съезінде Алаш ұлттық саяси партиясы заңдастырылды. Бұл Алаш үкіметін құруға жасалған қадам еді. Совет үкіметі орнағаннан кейін Әлихан Бөкейханов қуғыннан көз ашпады. Ұлтшыл деген айып тағылып, Мәскеуге жер аударылды. Сонда да қазақ мемлекетінің тұтастығын сақтап қалу жолындағы күресін тоқтатпай, мақалалар, баяндамалар жазған Әлихан Бөкейханов 1937 жылы ату жазасына кесілді.

Бекенғали Жұмабекұлы Жамақаев 1931 жылдың наурыз айының 17 жұлдызында Семей облысына қарасты Абай ауданының Саржал ауылында кедей шаруаның отбасында дүниеге келген. 1937-1946 жылдар аралығында Семей қаласындағы №16 қазақ орта мектебін бітірген. Жастайынан Бекен жолдастарының арасында әр түрлі аспаптарда ойнап, дарындылығымен көзге түскен.
1946-1948 жылдары жас композитор Абай атындағы облстық драма театрына әртіс болып жұмысқа орналасып, бірталай сахналық бейнелерді жасауға атсалысқан. Сонымен қатар композиторлық қабілетін шыңдай берген.
1948 жылы Семей қаласындағы педогогикалық училищиге түсіп, аталмыш училищені 1950 жылы бітірген.
1951-1952 жылдары облстың радиокомитетте әдеби қызметкер, 1952-1957 жылдары цензор болып, 1958-1960 жылдарда диктор қызметтерін атқарған.
Бекенғали өнерде Бекен атты есіммен көпшілікке танымал болған. 21 жастағы Бекен денсаулығына байланысты ауруханада көп уақыт жатып қалады. Сол мезетте өзінің ішкі сезімін болашақ жары Майнұрға ән арқылы жеткізу, Нұфтолла Шәкеновтың сөзіне жазылған «Махаббат вальсі» әнінің дүниеге келуі себеп болған. Бұл ән 1955 жылы Қазақ радиосынан Роза Бағланованың орындауында тұсауы кесілген. Әйгілі әншінің орындауындағы «Махаббат вальсі» той-думан, сахналық ойын-сауық кештері өтпейтін болған. Сонымен қатар бұл әнді ұлы жазушы Мұхтар Әуезов қатты ұнатқан.
Композитор қысқа ғұмырында 70-ке жуық ән шығарған. Олар «Махаббат вальсі» (1955), «Сені ғана» (1964), «Қарағанды вальсі», «Ертіс вальсі» т.б. Замандастары Б. Жамақаевты «Вальс патшасы» деп атап, композитор Шәмші Қалдаяқов екеуінің шығармашылық қолтаңбаларында ұқсастық бар екендігін айтқан. Қазіргі таңда әндерінің біраз бөлігі Қазақ радиосының алтын қорында сақталған.
Бекен Жамақаевтың жеке қорының құжаттарын Қазақстан Республикасының Орталық Мемлекеттік архивіне 2008 жылы ұлы Бахытқали Жамақаев Бекенғалиұлының өтініші бойынша сый ретінде тапсырған. Осы құжаттар негізінде 1-ші тізімдеме жасалып, тізімдемеге 1931-2006 жылдар аралығын қамтитын құжаттар енген.