М. Мақатаев 1931 жылы 9 ақпанда Алматы облысының Нарынқол ауданындағы «Қарасаз» деген жерде дүниеге келген. Ауыл орта мектебін 1948 жылы бітіріп, өз ауылында комсомол, совет қызметтерінде болған. Кейін аудандық газетте әдеби қызметкер, қазақ радиосында диктор болған, «Қазақ әдебиеті» газетінде, «Жұлдыз» журналында поэзия бөлімін басқарған. Қазақстан жазушылар одағында поэзия секциясында әдеби кеңесші қызметін атқарған.
М. Мақатаевтың тырнақалды туындылары Нарынқол аудандық «Советтік шекара» газетінде 1948 жылдары жариялана басталған. 1954 жылы бір топ өлеңі «Әдебиет және искусство» /қазіргі «Жұлдыз»/ журналында, одан кейін бір шоғыр жыры Әбділда Тәжібаевтың сәт-сапар тілеген сөзімен «Қазақ Әдебиетінде» жарияланған.
Мұқағали Мақатаев ақындық аз ғұмыры ішінде бірнеше лирикалық жыр жинағын, Маркс пен Ленин жайлы дастандарын ұсынған. М. Мақатаев жыр аудармасы саласына көп көңіл бөлген А.С.Пушкин, Белинскийдің жырларына аударма жасаған сондай-ақ американың ұлы ақыны Уолт Уитменнің өлеңдерін ағылшынның ұлы ақыны, драматургі, трагигі Бильям Шекспирдің сонеттерін, әлемге әйгілі Италия ақыны Рантеннің «Құдыретті комедиясын» қазақшалады. Мұқағалидың «Саржайлау», «Сөнбейді әже шырағың», «Кел еркем», «Алатауына» өлеңдеріне композитор Нұрғиса Тілендиев ән шығарған. М. Мақатаев В. И. Лениннің туғанына 100 жыл толуы құрметіндегі мерекелік медальмен наградталған. Ақынның туған ауылындағы бір орта мектеп оның есімімен аталды. Қазақстан жазушылар одағы жылдың ең жақсы ақынына арнап М. Мақатаев атындағы сыйлық тағайындады. М. Мақатаев «Тұлпар» сыйлығының тұңғыш лауреаты.
Қазақстан Республикасы Орталық мемлекеттік архивінде М. Мақатаевтың жеке қоры жинақталған. Қор құжаттарында 1949-1976 жылдарды қамтитын 18 жыр дәптері бар, оның ішінде 1 өмір күнделігі, 791 өлең, жырлары, 1 дастаны сақталуда. Өмір күнделігіне тоқталсақ бұл 11 құжат. Мұнда негізінен М. Мақатаевтың өмірінен жан-жақты мағлұмат алуға болады. Онда негізінен Айбар атты баласының болашағына көп көңіл бөлген. Айбардың мектепке барғаны, бүкіл халықтың ой-пікірін жазған, яғни адамдар арасындағы қарым-қатынас, соның ішінде ұстаз мен бала арасындағы қатынасты ерекше сезініп шебер көрсете білген. Өмір күнделігін оқи отырып Мұқағали Мақатаевтың шыншыл, өзі өмір сүрген кездегі өмірдің кейбір жат қылықтарын көре білген. Ол еш уақытта екі жүзділікке, жалтақтыққа төзбеген. Мысалы: «Жүрегім менің жанған от», «Осы күн мен бір жексұрын» т.б. жыр дәптерлерін оқи отырып М. Мақатаевтың лирикаға көбірек көңіл бөлгенін көреміз. Сондай-ақ ақын өз өлеңдерінде досты, Ата-ананы, бүлдіршін сәбилерді өте әдемі нәзіктікпен олардың қадір-қасиетін оқырман қауымға жеткізе білген. Мысалы: бірінші жыр дәптеріндегі «Досыма», «Жас Ана», «Әке аманаты», екінші жыр дәптеріндегі «Менің інім», «Апама», үшіншіші жыр дәптердегі «Балаларға арналған жырлар». Сонымен қатар, М. Мақатаев лирикалық жырларында өмірді, табиғатты, махаббатты шебер суреттей білген. Ал алтыншы жыр дәптерінде «Райымбек-Райымбек» дастаны. Бұл 1971 жылы жазылған. Мұнда ақын Райымбек батырдың тұлғасын кереметтей суреттеген. Бұл дастан ақын өміріндегі жазған жырларының ең биік шоқтығы. М. Мақатаевтың жырлары үлкенге құрмет, кішіге үлгі, өнеге болмақ. Өмірінің біраз жылын қиындықта өткізген тағдыры сан қилы ақын тірі болғанда, биыл 95 жасқа толатын еді...